'Schoonheid is mijn vak, dat zit in alle dingen.'

Aldus vat tuinontwerper/publicist Klaas T. Noordhuis zijn levensinstelling samen. Hoe letterlijk deze stelling moet worden genomen, bewijst een bezoek aan Oosterhouw, het negentiende-eeuwse landhuis waar Noordhuis woont met zijn partner Hans Christiaan Klasema. Een adembenemende wereld van een rijke, doorleefde schoonheid, in sfeer gesitueerd op de overgang van de negentiende naar de twintigste eeuw. Een parktuin in diverse tuinstijlen, kamers vol tuinboeken, royaal gedekte tafels, Italiaanse fresco's, hedendaagse schilderkunst, historische portretten. Een rijk, Italiaans leven op het Groninger Hogeland. En toen kwam het leven op Oosterhouw. Van bonzan tot bonzai De tuin is een afspiegeling van het leven. Hij wordt gevormd, komt tot ontwikkeling, waarbij hij zich soms anders toont dan ooit door zijn schepper beoogt. Planten verdwijnen. Nieuwe planten doen hun intrede en blijken zich prima thuis te voelen. De elementen laten zich gelden en brengen schade toe, waaruit ook weer veel moois kan ontstaan. In het persoonlijk leven van Klaas Noordhuis veranderde veel na het overlijden van Jellema met wie hij niet alleen zijn leven maar ook Oosterhouw had opgebouwd. Na een periode van geestelijke windstilte deelt hij nu zijn leven en werk met Christiaan Klasema. Deze beeldend kunstenaar, acteur en gewezen benedictijner monnik brengt heel nieuwe elementen in Oosterhouw. Klaas Noordhuis: 'Al de tweede dag na de komst van Christiaan waren we samen aan het spitten: er moest een moesgaard komen. Voor de bonenstaken gingen we naar het Wad; prachtige gebleekte takken die door de werking van het zout enorm houdbaar zijn.' Behalve de moestuin creëerde Christiaan in de buitenrand van de tuin, die tot dan toe alleen diende als windkering, een natuurlijke tuin met verwijzingen naar de Japanse tuinstijl. Zo begint een wandelpad bij een bonzan-tafel om te eindigen bij een bonzai-tafel. 'Een heel natuurlijke gang, aangezien bonzan een voorloper is van de bonzai.' Mediteren in de tuin Elders is tussen de bomen een kinhin-pad aangelegd, een tegelpad voor loopmeditatie. Noordhuis lacht: 'Zelfs de meest uitbundige tuinclubdames komen hier tot rust en schuiven al mediterend door de tuin.' We naderen het huis van de achterkant en kijken gebiologeerd naar een Italiaans landschap, inclusief oude Romeinse beelden en een rij pijnbomen tegen een geelachtige lucht. De zoveelste tuinstijl in deze tuin vol verrassingen? Het blijkt een muurschildering te zijn tegen de zijgevel van het koetshuis. Een trompe l'oeuil, een stijlelement die Klaas Noordhuis regelmatig toepast in de tuinen die hij ontwerpt. 'Ik hou ervan om mensen op het verkeerde been te zetten. Zie het als grap; een tuin moet toch ook gewoon leuk zijn.' Toch is het een grap met een bedoeling, want zo'n muurschildering creëert diepte en versterkt - in het geval van Oosterhouw - de Italiaanse sfeer van het huis.

Ook het interieur van het huis is rijk aan wandschilderingen. Op de volledige achterwand van de ontwerpstudio prijkt een geromantiseerde afbeelding van het Reitdiepgebied ter hoogte van Garnwerd. Ook hier ontmoeten Groningen en Italië elkaar. Aloys van Wieringen herschiep het landschap van midden 19e eeuw en gaf het een Zuideuropese lichtval en een Italiaans aandoende beplanting. 'Studio' is overigens een te zakelijk woord voor wat deze kamer eigenlijk is: de Bibliotheca Oosterhouwensis. Dit is de schatkamer van het huis, natuurlijk ingericht in begin-twintigste-eeuwse sfeer. Hier vinden we Klaas Noordhuis' ongeëvenaarde collectie tuinboeken, een verzameling die letterlijk iedere dag groeit. Noordhuis: 'Ik wil gewoon van ieder tuingerelateerd onderwerp het beste boek. Het gaat mij niet zozeer om kostbare bibliofiele uitgaven. Ook het wat gedateerde kamerplantenboek van 15 jaar geleden is welkom.' Op een willekeurige stapel van nieuwe aanwinsten ligt een boek van Ruth van Creil, een van de eerste Nederlandse plantenfotografen, maar ook een boek over Oostenrijkse tuincultuur en een prachtig oud kruidenboek. Op zijn tekentafel vind ik een boek over Medieval English Gardens. 'We zijn met een herinrichtingsontwerp voor een kloostertuin bezig', licht Noordhuis toe. Hij toont mij een prachtig herbarium van zijn overgrootvader. 'Het inspireerde me om tijdens mijn reis door Nieuw-Zeeland een varenherbarium samen te stellen.' Elders liggen een paar exemplaren van de tuinboeken die hij zelf publiceerde, waaronder zijn veel vertaalde Tuinplantenencyclopedie. 'Ik schreef het boek vooral omdat ik het als tuinontwerper zelf nodig had.'

Italiaanse speelfilims

Hij toont me de rest van het huis; sfeervolle kamers in warme tinten waar vooral gelééfd wordt. 'We willen niet in een museum wonen', benadrukt Noordhuis. Toch is er veel 'museaals' te vinden in Oosterhouw, variërend van een prachtige collectie schilderkunst, waaronder werk van Groningse figuratieven en wandschilderingen van Pieter Pander en Aloys van Wieringen, fraaie serviezen en wanden vol familieportretten. In verschillende kamers staan fraai gedekte tafels. 'We ontvangen graag mensen die net als wij houden van de goede dingen van het leven. We laten graag anderen meegenieten van dit geweldige huis. Christiaan is een meesterkok en ik ben de tafeldekker.' Dat ontvangen gaat verder dan een rijk gedecoreerde tafel en een goed glas wijn. Klaas en Christiaan hebben op de bovenverdieping een gastenkamer ingericht, uiteraard in de stijl van het huis, met hemelbed, familieportretten, prachtig glaswerk en vooral een goddelijk uitzicht op de lange as in de tuin van Oosterhouw. Ook hier aandacht voor de kleinste details. Het noodzakelijke koelkastje gaat verscholen achter een miniatuur wandschildering. Het tekent de bewoners van het huis ten voeten uit. En in de belendende kamer, de biliotheek van C.O. Jellema - natuurlijk met wandschilderingen - kan de gast musiceren op een oude vleugel of genieten van op een diascherm geprojecteerde speelfilms. Italiaanse films, dat spreekt voor zich.

Klaas Noordhuis' visie op het Hogeland

'De Romeinse schrijver Plinius beschreef ooit zijn tocht door Noord-Nederland en ik constateer dat het landschap tussen Plinius en mijn jeugd eigenlijk niet zo veel is veranderd. Kruinig, oftewel 'bol staand' land, een meanderend Reitdiep en hier en daar een wierde. Allerminst vlak, zoals het vooroordeel beweert. Maar toen kregen we de ruilverkavelingen - die van de jaren zestig was ronduit rampzalig - en moest het allemaal grootschaliger, practischer en economischer. Akkers werden afgevlakt en nog jaarlijks worden er sloten gedempt en verdwijnen andere oude landschapselementen. Dat toch veel bezoekers het landschap hier als tamelijk ongerept ervaren, zegt alles over hoe het Nederlandse landschap elders is 'verbouwd' tot een eenheidsworst. Daarom moeten we koesteren wat we hier nog hebben. Het landschap dreigt door het vertrek van akkerboeren en de komst van hun veeteelt-collega's wel eentoniger te worden, maar daar staat de komst van meer groen en de aanleg van fietspaden tegenover. Hier in de omgeving van Leens is Stichting Het Groninger Landschap bezig met een landschapsplan waarbij de doorkijkjes van en naar het dorp worden hersteld of versterkt. Gericht worden bomen gekapt en elders aangeplant. Als ik een tip mag geven? Kijk vooral naar het landschap zelf. Ontdek de geschiedenis en de logica die erin zit. Zo werden hier van oudsher alleen de oost-west lopende wegen bepland met laanbomen. En met reden. De wind komt het meest uit westelijke richting en zo houden de bomen elkaar uit de wind. Met als resultaat prachtige lijnen in het landschap.

Klaas T. Noordhuis als tuinontwerper

'Ik ontwerp voor een pand, niet voor de bewoners. De tuin moet passen bij het karakter van het huis en niet - zoals veel architecten willen - ermee contrasteren. Ik heb weliswaar een voorkeur voor het ontwerpen van tuinen op een historische locatie, maar ook bij een nieuw huis kan ik goed uit de voeten. Ik plaats het huis in z'n context en zie het als historie van de toekomst. Opdrachtgevers vraag ik altijd om eerst hier langs te komen, dan blijkt al of ze serieus zijn. Hier kan ik laten zien wat ik doe en hoe ik omga met de relatie tussen huis en tuin. Het historische karakter van een tuin zit voor mij overigens niet alleen in de structuur, maar ook in de beplanting. Ook dat kun je prima illustreren aan de hand van de tuinen van Oosterhouw. Als logisch gevolg van mijn benadering zijn mijn tuinen eigenlijk zelden trendy. Trends komen en gaan terwijl het huis en de tuin wat mij betreft nog eeuwen mee gaan.

Een website als een slingertuin

Zoals je uren kunt dwalen door de tuinen van Oosterhouw, zo biedt ook de website www.klaasnoordhuis.nl een wereld aan verrassingen voor tuinliefhebbers. Van lessen in tuinarchitectuur tot pamfletten tegen de verwording van het landschap. Van achtergrondinformatie over trompe l'oeuils tot de spelregels van het croquetspel. Met recepten, een enorm fotoarchief, elektronische toegang tot de Bibliotheca Oosterhouwensis en dagtips voor tuinclubs en andere tuinliefhebbers. Een absolute aanrader!

Zelf genieten van Oosterhouw?

Klaas Noordhuis en Christiaan Klasema laten graag anderen meegenieten van de geneugten van Oosterhouw. Voor tuinclubs en andere groepen van minimaal tien en maximaal dertig personen zijn er verschillende arrangementen. Wees gewaarschuwd. Op Oosterhouw bent u niet in een uurtje klaar. Voor een rondleiding door de tuinen wordt u ontvangen in stijl met minimaal koffie en thee. Een ontvangst met wijn, een high tea, een welgevulde picnicmand of een complete maaltijd behoort ook tot de mogelijkheden. Ook het landhuis is te bezichtigen. Op Oosterhouw kunnen tentoonstellingen, symposia en literaire of theatrale bijeenkomsten worden georganiseerd. De tuin biedt zitgelegenheid voor honderd personen. Binnen kunnen maximaal dertig personen film- of theatervoorstellingen, lezingen of concerten bijwonen. En wilt u overnachten? U kunt kiezen tussen een klassiek ingerichte gastenkamer (Erfgoed Logies) voor twee personen en een buitenverblijf in volstrekte afzondering voor vier personen. Nadere informatie: Oosterhouw Klaas T. Noordhuis en Hans Christiaan Klasema Hoofdstraat 35 9965 PA Leens

Entree met doorzicht door de tuinkamer op de lange as van de parktuin. De Renaissance halbank heeft in het midden een wapen met drie bloemen. De gietijzeren midden 19e eeuwse kapstok is op het Hogeland in veel boerderijen nog te zien.

In de kamers liggen Deventer tapijten uit het begin van de 20e eeuw.

Tapijtfabrieken Birnie en Sauret hadden een fabriek van tapijten en zeildoek aan de Nieuwstraat in Deventer. Deze fabriek groeide uit tot een flinke fabriek. Het gebouw aan de Nieuwstraat werd daardoor te klein. Daarvoor bouwde men in 1904 een nieuwe fabriek in de Voorstad. Die straat lag in die tijd aan de rand van de stad en werd later de Smyrnastraat genoemd. Een onderdirecteur van de fabriek, H.J. Peters, begon in 1907 voor zichzelf en stichtte een nieuwe fabriek van mechanisch geweven tapijten met een ververij. Deze tapijtfabriek van Peters werd gevestigd aan de Lange Zandstraat. In 1919 ging de tapijtfabriek aan de Smyrnastraat in Deventer samen met twee andere tapijtfabrieken in het land. De fabriek werd de KVT genoemd, de Koninklijke Verenigde Tapijtfabrieken. In 1978 is de fabricage van tapijten in de vestiging in Deventer gestopt.

Klaas T. Noordhuis als 'passend' tuinontwerper

Het huis, een voormalige notariswoning uit 1868, ligt aan de oude weg van Leens naar Ulrum in de Noord-Westhoek van Groningen. Iets verhoogd; de weg volgt een eeuwenoude oeverwal temidden van voormalige kwelders. Met het voorgevel naar het zuiden gewend biedt het huis een royaal uitzicht over het rijke Groninger akkerland. Aan de andere drie zijden is het huis omsloten door een parktuin van een hectare groot. Een historische tuin vol verhalen. Een ultieme les in de geschiedenis van de tuinarchitectuur. Combinatie van stijlen 'Ik kocht het huis in 1989 - een dag na de val van de Berlijnse Muur - maar kende Oosterhouw al veel langer. Mijn grootvader woonde ooit in het huis hiernaast. Aan hem danken wij de honderden sneeuwklokjes. Hij had de mooiste, Galanthus 'Elwesii'. Gelukkig zijn ze de sloot overgestoken.'

De tuinkamer, beschilderd door Pieter Pander in zg kikvorsperspectief.. Op de achtergrond Vos en Haes, de Cardigan Welsh Corgi's die vijftien jaar lang huis en tuin van Oosterhouw bewaakten. Nu hebben we Lord Alfred met roepnaam Bosie die dit de komende 15 jaar zal doen. In deze kamer uit 1868 is in 1913 een deur met Jugendstil motieven aangebracht.

De overgrootouders in de bovenhal. Zoals hier: familieportretten werden vaak boven deuren gehangen.

Kast met Regout servies van de grootouders in de keuken. Vroeger liep de trap naar de meidenkamer door deze kast; deze is in 1956 verwijderd. De keuken met schouw uit 1868 en granito aanrecht en Bruynzeelkasten uit 1913 is in 2007 geheel gerestaureerd . Het AGA fornuis dient tevens als warmtebron.